Plan je route
Twee mannen in een balenmagazijn bij een baal geperst textiel die aan een kettingtakel hangt

Historie

De geschiedenis van FABRIEK59

Lang voordat FABRIEK59 bestond, stond deze plek bekend als het terrein van Leon Kalfus & Zoon. Vanaf 1952 was dit een levendig sorteerbedrijf waar dagelijks grote partijen gebruikte kleding werden gesorteerd en verwerkt. Het familiebedrijf groeide uit tot een belangrijke internationale speler binnen de textielrecycling. Veel van wat hier vandaag te zien is, vindt zijn oorsprong in dat verleden.

Het productieproces van vroeger


Dagelijks arriveerden grote partijen gebruikte kleding in de fabriek. Hier werd de kleding zorgvuldig gesorteerd op soort, materiaal en kwaliteit. Eerst vond een grove sortering plaats, bijvoorbeeld op kledingsoort, zoals broeken. Daarna volgde de fijne sortering op materiaal, zoals katoen en wol, en uiteindelijk op kwaliteit: eerste, tweede of derde keus. Een proces dat veel kennis en vakmanschap vereiste.

Wat daarna gebeurde, was eigenlijk verrassend modern. Alle kleding kreeg een tweede leven. Een deel bleef in Europa en werd onder andere verkocht aan vintagewinkels, terwijl andere kleding werd geëxporteerd naar bestemmingen over de hele wereld om daar ook opnieuw te worden gedragen. Materialen die niet meer draagbaar waren, werden onder andere verwerkt tot poetsdoeken of dienden als grondstof voor de productie van papier en karton.

Op het hoogtepunt verwerkte Leon Kalfus & Zoon jaarlijks miljoenen kilo's kleding. Lang voordat duurzaamheid een begrip werd, kreeg gebruikt textiel hier al een tweede leven.

Twee mannen met een grote bundel witte lappen tussen een houten bak en een stalen kist, met op de achtergrond twee vrouwen die sorteren onder een dak van stalen spanten
  1. Grove sortering op kledingsoort, zoals broeken
  2. Fijne sortering op materiaal, zoals katoen en wol
  3. Kwaliteit eerste, tweede of derde keus
  4. Bestemming vintagewinkel, export, poetsdoek of grondstof

De tijdlijn


1919 Polen naar Berlijn

Van Polen naar Berlijn

Gevel met de uithangborden Sortier-Anstalt en Produkten, vier personen en een fiets ervoor

De oorsprong van het verhaal ligt in Polen. Daar begon de overgrootvader van Greg Kalfus als kolenhandelaar. Hij trok langs klanten om kolen te bezorgen, maar op een gegeven moment nam hij ook iets anders mee: oude vodden en afgedankt textiel. Eerst als bijzaak, maar al snel bleek dat daar meer in zat dan men dacht.

Zijn zoon Leon Kalfus zag de mogelijkheden direct. Op slechts 18-jarige leeftijd startte hij in 1919 zijn eigen textielverwerkingsbedrijf in Berlijn. Daarmee legde hij de basis voor wat later zou uitgroeien tot een internationaal familiebedrijf.

1934 Trouwlaan, Tilburg

Een nieuwe start in Tilburg

Rij vrachtwagens vol balen textiel voor een bakstenen fabriek, de voorste beletterd L. KALFUS TILBURG

Rond 1934 veranderde de situatie in Duitsland snel. De ontwikkelingen maakten dat grootvader Leon besloot om zijn gezin én het bedrijf in veiligheid te brengen. Hij overwoog zelfs om het kanaal over te steken naar Engeland, maar uiteindelijk viel de keuze op Tilburg. Een stad die bekend stond om haar textielindustrie en ondernemende karakter. Het gezin ging wonen in Oirschot en het bedrijf verhuisde naar de Trouwlaan in Tilburg. Daarmee begon een nieuwe fase in de geschiedenis van het bedrijf.

1952 Lovense Kanaaldijk

De fabriek groeit uit tot een internationale speler

Twee mannen bedienen een schroefbalenpers waar een geperste baal textiel uit komt

In 1952 werden de eerste gebouwen aan de Lovense Kanaaldijk gebouwd. Het bedrijf bleef groeien en ontwikkelde zich tot een internationale speler.

Het 40-jarig jubileum van Leon Kalfus & Zoon werd gevierd in 1959. Inmiddels was het bedrijf niet alleen in Tilburg actief, maar ook in Amsterdam, Leeds/Manchester (VK), Düsseldorf (Duitsland) en Castres (Frankrijk). Jaarlijks werden miljoenen kilo's kleding verwerkt en verscheept naar bestemmingen over de hele wereld.

1989 Een kantelpunt

Een kantelpunt

Zwart-witfoto van een groep mensen achter een spandoek met handgeschilderde tekst op het terrein, met blaasinstrumenten en een accordeon; erachter heftrucks, balen en de fabrieksgebouwen

Na tientallen succesvolle jaren breekt eind jaren tachtig een moeilijke periode aan. In 1989 kwam de vakbond in beeld bij de directie. Er was ongenoegen over de werkomstandigheden en het loon. Wat volgde waren moeilijke onderhandelingen, die uiteindelijk uitmondden in een staking van maar liefst 11 weken.

Begin 1989 viel het besluit: de directie sloot het bedrijf. 85 medewerkers werden ontslagen en al het productiematerieel werd verkocht. Een tijdperk kwam daarmee tot een einde.

2012 FABRIEK59

Het ontstaan van FABRIEK59

Muurschildering op het terrein met sorteersters aan een tafel

In 2012 vond achterkleinzoon Greg bij zijn ouders op zolder een doos met foto's uit 1959 - beelden die destijds gebruikt waren voor het jubileumboek. Op dat moment ontstond het idee om het historisch bedrijvenpark de naam FABRIEK59 te geven. Waar het ooit het kloppende hart van de textielrecyclingindustrie was, is het nu een bruisende plek waar kunst, sport, winkelen en lekker eten samenkomen.

Historische wandelroute

Het verhaal zelf beleven?

Volg dan de historische wandelroute over het terrein. Onderweg kom je langs oude fabriekshallen, bijzondere objecten en persoonlijke verhalen die je kennis laten maken met de rijke geschiedenis van deze plek.

Kom de geschiedenis beleven